CHƯƠNG HAI

Nhiệt
Nhiệt học
học

BÀI MƯỜI CHÍN

CÁC
CÁC CHẤT
CHẤT ĐƯỢC
ĐƯỢC CẤU
CẤU
TẠO NHƯ THẾ
THẾ NÀO?

Các chất được cấu tạo như thế nào?

Chương II
NHIỆT HỌC

Nhiệt năng là gì? Có mấy cách truyền nhiệt
năng?
Nhiệt lượng là gì? Xác định nhiệt lượng như
thế nào?

Một trong những định luật tổng quát của tự
nhiên là định luật nào?

THUYẾT CẤU TẠO CHẤT
Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt được gọi là
phân tử.
Giữa các phân tử có khoảng cách.
Các phân tử chuyển động hỗn loạn không ngừng.
Giữa các phân tử có lực liên kết.

Đổ 50cm3 rượu vào 50cm3 nước.
Vrượu = 50cm3
Vrượu + Vnước =

Ta sẽ thu được hỗn hợp
rượu và nước có thể tích
bằng bao nhiêu?

Vnước = 50cm3
100cm3

100

100

80

80

60

60

40

40

rượu

nước

20

20

0

0

Đổ 50cm3 rượu vào 50cm3 nước
Vậy khoảng 5cm3 hỗn hợp còn lại đã
biến đi đâu?
Ta không thu được 100cm3 hỗn
hợp rượu và nước mà chỉ thu
được khoảng 95cm3 !

100

100

80

80

60

60

40

40

20

20

0

0

I. CÁC CHẤT CÓ ĐƯỢC CẤU TẠO TỪ CÁC HẠT RIÊNG BIỆT
KHÔNG?
Đọc mục I (SGK); Trả lời các câu hỏi sau đây.
1. Vào thời điểm nào người ta đã nghĩ rằng mọi vật không
liền một khối?
2. Vậy đến khi nào mới chứng minh được các chất được cấu tạo
từ các hạt riêng biệt?
3. Những hạt riêng biệt đó được gọi là gì?

I. CÁC CHẤT CÓ ĐƯỢC CẤU TẠO TỪ CÁC HẠT RIÊNG BIỆT
KHÔNG?
1. Vào
Cáchthời
đây điểm
hơn hai
năm
ta rằng
đã nghĩ
rằng
vật được
cấu
1.
nàonghìn
người
ta người
đã nghĩ
mọi
vậtmọi
không
liền một
tạo từ các hạt riêng biệt.
khối?
2.
mãi
cho
đến
đầuchứng
thế kỉ minh
XX mới
chứng
được điều
này.từ các
2. Nhưng
Vậy đến
khi
nào
mới
được
các minh
chất được
cấu tạo
hạt riêng biệt?
3.3.Những
được gọi là gì?
nguyên tử, phân tử. Phân tử là
Nhữnghạt
hạtriêng
riêngbiệt
biệtnày
đó được
một nhóm các nguyên tử kết hợp lại.

Vì các nguyên tử, phân tử cấu tạo
nên các chất vô cùng nhỏ bé, nên các chất
nhìn có vẻ như liền một khối!

I. CÁC CHẤT CÓ ĐƯỢC CẤU TẠO TỪ CÁC HẠT RIÊNG BIỆT
KHÔNG?

 Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt gọi là nguyên

tử, phân tử.

Vậy các chất được cấu tạo
như thế nào?

I. CÁC CHẤT CÓ ĐƯỢC CẤU TẠO TỪ CÁC HẠT RIÊNG BIỆT
KHÔNG?

Để quan sát nguyên tử và phân tử, người ta dùng kính hiển vi hiện
đại.

I. CÁC CHẤT CÓ ĐƯỢC CẤU TẠO TỪ CÁC HẠT RIÊNG BIỆT
KHÔNG?

a
Ảnh chụp các nguyên tử silic qua kính
hiển vi hiện đại

b
Ảnh chụp các nguyên tử sắt qua kính
hiển vi hiện đại

Các em có biết phân tử
Em hãy tưởng tượng nếu mỗi vật đều lớn lên
nhỏ như thế nào không?

gấp một triệu lần. Thì khi đó con muỗi sẽ trở
thành con vật khổng lồ dài tới 10km thì kích
thước của mỗi phân tử vẫn chưa lớn bằng một
dấu chấm (.)

I. CÁC CHẤT CÓ ĐƯỢC CẤU TẠO TỪ CÁC HẠT RIÊNG BIỆT
KHÔNG?

Nguyên tử Silic

II. GIỮA CÁC CHẤT CÓ KHOẢNG CÁCH HAY KHÔNG?
1. Thí nghiệm mô hình
Dụng cụ:

cát

đậu

- Một bình chia độ đựng 50cm3 cát.

100

100

- Một bình chia độ đựng 50cm3 đậu.

80

80

60

60

40

40

20

20

0

0

Tiến hành thí nghiệm:
Đổ 50cm3 cát vào 50cm3 đậu rồi lắc nhẹ
không để rơi vãi ra ngoài.

C1: Hãy lấy 50cm3 cát đổ vào 50cm3 đậu rồi lắc nhẹ xem có được 100cm3
hỗn hợp đậu và cát không?

* Em có nhận xét gì về tổng thể tích hỗn
hợp cát, đậu trên lí thuyết và
3
Hỗn hợp đậu và cát: nhỏ hơn 100cm .
tổng thể tích của cát , đậu trên thực tế?

II. GIỮA CÁC CHẤT CÓ KHOẢNG CÁCH HAY KHÔNG?
1. Thí nghiệm mô hình
C1: Giải thích tại sao có sự hao hụt thể tích đó?

Giải thích: Giữa các hạt đậu có khoảng cách nên khi đổ cát vào đậu,
các hạt cát đã xen vào những khoảng cách này làm cho thể tích của
hỗn hợp trên thực tế nhỏ hơn tổng thể tích của đậu và cát trên lý
thuyết.

II. GIỮA CÁC CHẤT CÓ KHOẢNG CÁCH HAY KHÔNG?
1. Thí nghiệm mô hình
2. Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách
C2: Từ thí nghiệm mô hình, vận dụng để giải thích sự hụt thể tích trong thí
nghiệm trộn rượu với nước?
* Giải thích: Giữa các phân tử nước cũng như các phân tử rượu đều có
khoảng cách. Khi trộn rượu với nước, các phân tử rượu đã xen vào khoảng
cách giữa các phân tử nước và ngược lại. Vì thế mà thể tích hổn hợp rượu và
nước giảm so với lí thuyết.

Kết luận: Giữa các phân tử, nguyên tử có khoảng cách.

II. GIỮA CÁC CHẤT CÓ KHOẢNG CÁCH HAY KHÔNG?
Khoảng trống giữa các
nguyên tử Silic

Nguyên tử Silic

III. VẬN DỤNG
Hãy giải thích các hiện tượng sau:

C3: Thả một cục đường vào một cốc nước rồi khuấy lên đường tan và
nước có vị ngọt?
Vì: Khi khuấy lên, các phân tử đường xen vào khoảng cách giữa các
phân tử nước cũng như các phân tử nước xen vào khoảng cách giữa các
phân tử đường nên ta thấy có vị ngọt.

III. VẬN DỤNG
Hãy giải thích các hiện tượng sau:
C4: Quả bóng cao su hoặc quả bóng bay bơm căng, dù có buộc thật chặt cũng
cứ ngày một xẹp dần?
Vì: Thành bóng được cấu tạo từ các phân tử cao su, giữa chúng có khoảng
cách. Các phân tử không khí ở trong bóng có thể chui qua các khoảng cách này
mà ra ngoài làm cho bóng xẹp dần.

III. VẬN DỤNG
Hãy giải thích các hiện tượng sau:
C5: Cá muốn sống được phải có
không khí, nhưng ta thấy cá vẫn sống
được trong nước.
Vì: Các phân tử không khí có thể xen
vào khoảng cách giữa các phân tử
nước.

- Các
 Các
chất
chất
được
được
cấu
cấu
tạotạo
từ như
các hạt
thế riêng
nào? biệt được gọi là
nguyên tử, phân tử.
 Giữa
nguyên
tử, phân
tửkhoảng
có khoảng
cách hay
- Giữa
cáccác
phân
tử, nguyên
tử có
cách.
không?

Bài tập 1: Đổ 5ml đường vào 20ml nước, thể tích hỗn
hợp nước – đường là:

A. 25ml.
B. 20ml.
C. Nhỏ hơn 25ml.
D. Lớn hơn 25ml.

Hoan hô ! ĐúngTiếc
rồiquá! !

Em chọn
chọn sai
sai rồi
rồi ! Cố
Em
Cố gắng
gắng lần
lần sau
sau !!

Bài tập 2: Nước biển vì sao mặn?
A. Do các phân tử nước biển có vị mặn.
B. Do các phân tử nước và các phân tử muối liên kết với nhau.
C. Các phân tử nước và phân tử muối xen kẽ với nhau vì giữa
chúng có khoảng cách.
D. Các phân tử nước và phân tử muối xen kẽ với nhau vì giữa chúng
không có khoảng cách.

Hoan hô !

Tiếc quá !
Đúng rồi

!

Em chọn
chọn sai
sai rồi
rồi !! Cố gắng lần sau !
Em

 Các em học thuộc phần ghi nhớ .
 Đọc phần có thể em chưa biết
Chuẩn bị bài 20: “Nguyên tử, phân tử chuyển động hay đứng
yên?”

1

N

8

G

U

Y

Ê

N

T

Ử

K

Í

N

H

H

I

Ể

N

V

I

R

I

Ê

N

G

B

I

T

H

Ể

T

Í

C

H

Â

N

T

Ử

6

M

Ô

H

Ì

N

H

7

K

H

O

Ả

N

G

Ạ

O

C

H

Ấ

T

2
3
4

P

5

8

C

Ấ

Chìa khoá

U

H

T

N H I

10
Ệ

T

9
7
6
6

C

Á

C

H

Ệ T H Ọ C

Khi
trộn
hỗncấu
hợptạo
giữa
vào
nước
đại
lượng
nào bị thiếu hụt ?
Các
chất
được
từ rượu
những
hạt
như
thế
nào
? là
Dụng
cụ
dùng
để
quan
sát
cấu
tạo
của
các
chất
gì ?
Một
Thí
nhóm
nghiệm
các
trộn
nguyên
hỗn
tử
hợp
kết
ngô
hợp
và
lại
cát
tạo
gọi
thành?
là
gì?
Giữa
Bài
Hạt
các
học
chất
nguyên
hôm
nhỏnay
nhất
tử, nghiên
phân
trong
tửcứu
tự
cónhiên
đặc
vấn điểm
đề
gọigìlàgì?
?gì?

10
10

BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY LÀ KẾT THÚC

Xin cám ơn, chúc sức khỏe
quý thầy, cô và chúc các em
chăm ngoan học giỏi.