CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Biên Hòa ngày 20 tháng 5 năm 2008


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI
THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH
PHẦN CƠ HỌC - VẬT LÝ 6

TÊN TỔ: VẬT LÝ - THỂ DỤC

A. MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Vật lý là một môn khoa học thực nghiệm, các định luật của Vật lý đều được xây dựng trên cở khảo sát, phân tích các hiện tượng thực tế và được kiểm tra bằng thực nghiệm. Do đó việc giảng dạy kiến thức Vật lý thông qua việc sử dụng đồ dùng dạy học là một vấn đề hết sức quan trọng trong việc đào tạo, rèn luyện và phát triển kiến thức, năng lực tư duy cho học sinh và những ứng dụng thực tiễn của nó.
Trong chương trình Vật lý phổ thông hiện hành được tổ chức theo cấu trúc bậc, trong đó khối THCS là bậc 1, mục tiêu là cung cấp cho học sinh kiến thức sơ đẳng ban đầu về các ngành Cơ, Nhiệt, Điện - Từ và Quang.
Theo tinh thần định hướng đổi mới phương pháp trong giáo dục. Đặc biệt với phương pháp dạy học tích cực “lấy học sinh làm trung tâm”, phương pháp thực nghiệm đặc trưng trong bộ môn theo tinh thần của chương trình thay sách giáo khoa Vật lý, học sinh xây dựng kiến thức mới dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Hai phần ba thời lượng trong giờ là thực hành. Từ kết quả thực hành học sinh tự rút ra kiến thức cần thiết cho bài học. Do đó việc giảng dạy thực hành là hết sức quan trọng trong dạy học bộ môn Vật lý.
Qua tiết dạy, làm sao để học sinh nắm bắt được kiến thức một cách logic, do đó giáo viên cần phải đầu tư đúng mức vào nội dung kiến thức để truyền thụ và giải thích cho học sinh và chứng minh sự đúng đắn của kiến thức thông qua các thí nghiệm thực hành.
Trong chuyên đề này xin đề cập đến việc hướng dẫn học sinh sử dụng thành thạo dụng cụ thí nghiệm thực hành phần Cơ học ở chương trình Vật lý 6 thông qua các bài học ở Chương I - Cơ học.
II. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Để hoàn thành được đề tài này, chúng tôi dựa vào khung chương trình Vật lý THCS đặc biệt là chương trình Vật lý lớp 6.
Theo chương trình Vật lý 6, thời lượng dành cho việc giảng dạy thực hành là khá lớn, không thể thiếu được để học sinh tiếp thu kiến thức của chương trình.
Mức độ nội dung kiến thức chỉ là khảo sát định tính các hiện tượng, thuộc tính và các quá trình Vật lý của tự nhiên, đời sống và rất gần gũi với học sinh. Kết quả hầu hết có thể rút ra từ việc quan sát trực tiếp trên sự vật, hiện tượng kết hợp với một số suy luận đơn giản.
Giáo viên trực tiếp giảng dạy nắm vững nội dung chương trình, bước đầu thực hiện tốt việc đổi mới phương pháp giảng dạy, chú trọng đầu tư vào việc thực hiện các thí nghiệm và sử dụng được các thiết bị dạy học.
Cán bộ phụ trách Thiết bị là giáo viên không đúng chuyên môn Vật lý nên sự hiểu biết về thiết bị còn hạn chế, dẫn đến việc hỗ trợ của họ với giáo viên trực tiếp đứng lớp còn nhiều hạn chế.
III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Qua nhiều năm trực tiếp đứng lớp tham gia giảng dạy bộ môn, các thành viên trong tổ bộ đã đúc kết lại kinh nghiệm của từng thành viên trong các giờ lên lớp trực tiếp giảng dạy.
Cùng với các giờ thao giảng, hội giảng, thông qua việc dự giờ thăm lớp và các buổi tham gia sinh hoạt bộ môn, đã cùng nhau phân tích các giờ dạy và hiệu quả đạt được sau từng giờ dạy: học sinh nắm bài ra sao, tiến hành thí nghiệm như thế nào, để cùng nhau đưa đến cách tháo gỡ đối với những kiến thức khó trong chương trình, đặc biệt là việc giảng dạy các nội dung thực hành sao cho học sinh tiếp cận được nội dung kiến thức một cách dễ dàng, hoàn thành được các yêu cầu thực hành mà nội dung sách giáo khoa đưa ra.
Trong giờ lên lớp, quan sát học sinh làm việc trên lớp để đánh giá được kỹ năng thực hành của học sinh.
B. NỘI DUNG
Đối với học sinh khối 6, ở Chương I, học sinh bắt đầu tiếp cận một cách có hệ thống, với mức độ từ dễ đến khó kiến thức của Cơ học, tuy chỉ dừng lại ở mức độ định tính nhưng yêu cầu phải nắm được bản chất của hiện tượng và thấy được ứng dụng của nó trong thực tế.
Để đạt được mục tiêu của bài học, thì việc tổ chức hướng dẫn cho học sinh sử dụng thành thạo các dụng cụ thực hành là rất quan trọng.
Mục tiêu lớn nhất của quá trình dạy học là chuyển từ giáo viên