Tuần 08; Tiết 08
BÀI TÁM
TRỌNG LỰC - ĐƠN VỊ LỰC

I. MỤC TIÊU
1. Trả lời được câu hỏi trọng lực hay trọng lượng của một vật là gì?
2. Nêu được phương và chiều của trọng lực.
3. Trả lời được câu hỏi đơn vị đo cường độ lực là gì?
4. Sử dụng được dây dọi để xác định phương thẳng đứng.
II. CHUẨN BỊ
Một giá treo, một lò xo, một quả nặng 100g có móc treo, một dây dọi, một khay nước, một chiếc eke.
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Câu hỏi:
- Hiện tượng gì quan sát được khi có lực tác dụng lên một vật?
- Sự biến dạng là gì? Khi nào thì sự biến dạng xảy ra?
PHƯƠNG PHÁP
NỘI DUNG

Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập.
Cho học sinh đọc mẩu chuyện phần vào bài.

Hoạt động 2: Phát hiện sự tồn tại của trọng lực
I. TRỌNG LỰC LÀ GÌ?
1. Thí nghiệm:

Hướng dẫn học sinh là thí nghiệm, quan sát và nhận xét từng nhóm khi làm việc.
+ Các yêu cầu cần chú ý khi thí nghiệm:
- Thấy rõ tác dụng kéo dãn lò xo của trọng lực: cần xác định độ dài của lò xo trước và sau khi treo gia trọng.
- Đối với hiện tượng rơi tự do cần thấy được sự biến đổi của chuyển động của vật.
a. Treo quả nặng vào lò xo, ta thấy lò xo bị dãn ra.
Lúc đó lò xo tác dụng lực vào lò xo theo phương thẳng đứng, có chiều từ dưới lên trên.
b. Cầm một viên phấn trên cao, rồi đột nhiên buông tay ra.
Ta thấy viên phấn chuyển động nhanh dần, điều đó chứng tỏ có lực tác dụng vào viên phấn, lực đó có phương thẳng đứng và chiều hướng xuống đất.

Từ các thí nghiệm trên, hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi C3: Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống:
- Tại sao quả nặng không bị kéo lên trên theo phương lực tác dụng của lò xo?
- Lực mới này do vật nào tác dụng lên quả nặng?
- Vận tóc của viên phấn có bị biến đổi không?
- Lực gì làm cho vận tốc viên phấn biến đổi?
C3: Lò xo bị dãn dài ra đã tác dụng vào quả nặng một lực kéo lên phía trên. Thế mà quả nặng vẫn đứng yên. Vậy phải có một lực nữa tác dụng vào quả nặng hướng xuống dưới để cân bằng với lực của lò xo. Lực này do Trái Đất tác dụng lên quả nặng.
- Khi viên phấn được buông ra, nó bắt đầu rơi xuống. Chuyển động của nó đã bị biến đổi. Vậy phải có một lực hút viên phấn xuống phía dưới. Lực này do Trái Đất tác dụng lên viên phấn.

Đọc và ghi nhớ Kết luận:
2. Kết luận:
a. Trái Đất tác dụng lực hút lên mọi vật. Lực này gọi là trọng lực.
b. Người ta còn gọi cường độ (độ lớn của trọng lực tác dụng lên một vật là trọng lượng của vật.

Hoạt động 3: Tìm hiểu về phương và chiều của trọng lực.
II. PHƯƠNG VÀ CHIỀU CỦA TRỌNG LỰC
1. Phương và chiều của trọng lực:

Hướng dẫn học sinh thí nghiệm với dây dọi, mục đích của dây dọi là xác định phương thẳng đứng.
Từ thí nghiệm này cho học sinh rút ra nhận xét về phương của trọng lực là phương thẳng đứng (phương của dây dọi).
Căn cứ vào các thí nghiệm, thấy được trọng lực có chiều từ trên xuống.
Treo dây dọi lên giá, ta thấy phương của dây dọi là phương thẳng đứng.
a. Khi quả nặng treo trên dây dọi đứng yên thì trọng lượng của quả nặng đã cân bằng với lực kéo của sợi dây. Do đó, phương của trọng lực cũng là phương của dây dọi, tức là phương từ trên xuống dưới.
b. Căn cứ vào hai thí nghiệm ở hình 1 và 2 ta có thể kết luận là chiều của trọng lực hướng từ trên xuống dưới.


2. Kết luận:

Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống để hình thành kết luận:
Trọng lực có phương thẳng đứng và có chiều từ trên xuống dưới.

Hoạt động 4: Tìm hiểu về đơn vị lực
III. ĐƠN VỊ LỰC

Giới thiệu: để đo độ lớn (cường độ) của lực, người ta sử dụng đơn vị Newton.
Ixac Newton - Nhà bác học Vật lý người Anh đã có nhiều cống hiến cho khoa học, đặc biệt có công trong việc xây dựng môn Cơ học. Ông là người tìm ra rất nhiều loại lực, để tưởng nhớ công lao của ông, người ta lấy tên ông làm đơn vị lực.